هم وابستگی در روانشناسی و راه های درمان آن

هم وابستگی در روانشناسی

فهرست مطالب

آیا شما شخصی را می شناسید که برای داشتن احساس خوب در مورد خود، به تأیید دیگران احتیاج داشته باشد؟ آیا هنگامی که کسی به آنها انتقاد سازنده ای ارائه می دهد، از هم می پاشد؟ این افراد ممکن است خود را به شما زیادی بچسبانند یا اینقدر رابطه بدی را به وجود بیاورند که احتمالا مجبور به رها کردن آنها باشید. آیا درباره هم وابستگی در روانشناسی چیزی از دیگران شنیده اید؟

اگر حداقل به یکی از این سوالات پاسخ مثبت داده باشید، ممکن است شخصی که اکنون به او فکر می کنید، دارای گرایش های هم وابستگی باشد. خبر خوب این است که هم وابستگی از طریق مشاوره قابل درمان است. اکنون بررسی خواهیم کرد که هم وابستگی در روانشناسی چیست، چه عواملی باعث ایجاد آن می شود و چگونه می شود بر آن غلبه کرد.

هم وابستگی در روانشناسی چیست

هم وابستگی چیست

دکتر Shawn Meghan Burn هم وابستگی را رابطه ای نامناسب تعریف می کند که در آن یک شخص (شخص هم وابسته)، فرد دیگری را که دارای اعتیاد به مواد مخدر، الکل یا قمار دارد، یا از سلامت روانی ضعیفی برخوردار است، یا به بلوغ کافی نرسیده، یا مسئولیت پذیر نیست و یا کم کاری می کند، پشتیبانی کرده و شرایط را برای او فراهم می کند.

فرد هم وابسته برای اینکه از جانب دیگران تایید شود و احساس شخصیت بکند، بیش از حد به دیگران اعتماد می کند. رفتارها و انتخاب های او تقریبا به طور کامل حول یک فرد دیگر می چرخد. روانپزشکان مختلف، هم وابستگی را درست مانند اعتیاد، یک بیماری روانی در نظر می گیرند.

هم وابستگی می تواند به روش های مختلفی بروز پیدا کند، می تواند شوهری باشد که شرایط را برای همسر معتاد به الکل خود راحت تر می کند، یا والدینی که اجازه می دهند رفتارهای عاری از حس مسئولیت در پسرشان ادامه داشته باشد، دختری که برای محافظت از شریک زندگی بدزبان خود، دروغ می گوید، یا پسر بیش از حد وابسته ای که در تقلاست تا برای کوتاهترین زمان ممکن بتواند از محبوب خود دور باشد.

کمک کردن به هر یک از عزیزان خود در رسیدگی به مشکلات او و حمایت کردن او بدون در نظر گرفتن تمامی جوانب و هزینه ها، باعث می شود تا فرد هم وابسته احساس شخصیت داشتن و مطلوب بودن داشته باشد.

آنها هم وابستگی را به عنوان عشق و سرسپردگی، حتی در روابطی که فرد مقابل آزادی عمل نداشته یا فردی فحاش است، تلقی می کنند. میل ریشه ای و قوی آنها برای اینکه احساس شخصیت داشته باشند باعث می شود تا فریب خورده و روابط نامناسب را سالم و صمیمی ببینند.

در حقیقت همان گونه که Allison Pescosolido MA و دکتر Andra Brosh اشاره کرده اند در روابط ناسالم هیچ چیز سریعتر از عزت نفس، فرسایش نمی یابد و از بین نمی رود. بسیاری از افراد در ازدواج ها و زندگی های نامناسب به سر می برند به این خاطر که تصور می کنند لیاقت و شایستگی آنها همین بوده است. هنگامی که اتفاقات بدی در زندگی آنها رخ می دهد، دندان های خود را به هم فشار داده و به خود می گویند که باید شکرگزار داشته های خودشان باشند. برای یک هم وابسته، تصور جدایی احساس بدتری نسبت به بودن در یک رابطه ناسالم را دارد.

علائم و نشانه های هم وابستگی در روانشناسی

علائم و نشانه های هم وابستگی در روانشناسی

افراد هم وابسته گاهی از تاثیر منفی رفتارهایشان بر خود و اطرافیان آگاه نیستند. آنها خود را افرادی مهربان و غمخوار دیگران می دانند. موارد زیر، علائم و نشانه های هم وابستگی در روانشناسی است:

  • روابط شما درگیر وابستگی ناسالم، مشکلات خصوصی، گفتگوهای نامناسب، کنترل و انکار کردن، واکنش بیش از حد و روابط نامناسب است.
  • شما نسبت به افراد دیگر احساس مسئولیت می کنید.
  • شما رفتارهای نامعقول و غیر قابل قبول را نادیده گرفته، تحمل کرده و یا آسان می گیرید.
  • هنگامی که دیگران با بی عدالتی مواجه می شوند، بیشتر از اینکه خودتان با بی عدالتی و ظلم روبرو شوید، عصبانی می شوید.
  • هنگامی که کاری برای کسی انجام می دهید احساس امنیت، اطمینان و راحتی می کنید.
  • با این حال، اگر کسی بخواهد به عنوان جبران، کاری برای شما انجام دهد احساس ناامنی خواهید کرد.
  • شما هر کاری که از دستتان بربیاید برای عزیزتان انجام خواهید داد، حتی کنار گذاشتن نیازهای خود.
  • حتی اگر شما را نادیده بگیرند و از شما سپاسگزاری هم نکنند، باز هم به کمک کردن های خود ادامه می دهید.
  • نمی توانید به مشکلات دیگران فکر نکرده و درباره آن صحبت نکنید.
  • با شریک بداخلاق و بدزبان خود می مانید یا روابط گسسته را تحمل می کنید.
  • هنگام تنهایی، احساس ناراحتی می کنید.
  • اگر مشکلی برای حل کردن، بحرانی برای رسیدگی به آن، یا فردی برای مراقبت وجود نداشته باشد، بی حوصله شده و احساس بی ارزش بودن دارید.
  • بودن در یک رابطه بد را به مجرد بودن ترجیح می دهید.

چه عاملی باعث ایجاد هم وابستگی می شود

یکی از عواملی که باعث می شود کودکان به صورت هم وابسته رشد پیدا کنند، یادگیری از طریق مشاهدات است. مشاهده والدینی که روابط هم وابستگی دارند به کودک می آموزد که هم وابستگی امری طبیعی است، بخصوص اگر روابط بسیار نزدیک با والدین داشته باشند.

بنابراین کودکان می آموزند که این، رفتاری طبیعی است که در روابط مردم صورت می گیرد. از خودگذشتگی و مراقبت های مخرب برای آنها امری عادی و رایج شده و هر چیز دیگری بجز این، برای آنها ناآشنا و غیرطبیعی می شود. بنابراین فرزندانِ والدین هم وابسته، بدون اینکه اطلاعی داشته باشند و به صورت غریزی، مستعد تکرار این اختلال عملکرد در زندگی خود هستند.

عامل دیگری که باعث هم وابسته شدن افراد می شود این است که این افراد در کودکی بخاطر عدم حضور، بی توجهی و یا بی تفاوتی والدین خود آزار دیده اند. فرزندان نیازمند این هستند که والدین آنها را دوست داشته، از آنها مراقبت کرده و به آنها توجه کنند. اگر این نیازها برآورده نشود، کودک تصور می کند که دوست داشتنی نیست یا اینکه افرادی که آنها را دوست دارد قابل اعتماد نیستند.

والدینی که به الکل یا مواد اعتیاد دارند زمان زیادی را بیرون از منزل سپری کرده و یا با خانواده خود بدرفتاری می کنند، به همین علت ممکن است نتوانند نیازهای کودک خود را برآورده کنند. کودکانی که مورد بی توجهی و بدرفتاری قرار گرفته و آسیب دیده اند، رفتارهای هم وابسته مانند جلب رضایت مردم یا نیازمند تایید بودن و مراقبت از دیگران، را به عنوان مکانیسمی برای زنده ماندن یاد می گیرند.

تفاوت بین مراقبت و هم وابستگی در روانشناسی

تفاوت بین مراقبت و هم وابستگی در روانشناسی چیست

هم وابستگی در روانشناسی، کمک کردن و مراقبت از شخصی به صورت ناسالم و نامطلوب است. فرد هم وابسته خود را در مراقبت و کمک بی وقفه نسبت به عزیزان خود تعریف می کند. معنا و هدف زندگی فرد هم وابسته این است. وجود و ارزش شخصی آنها بخاطر نقش مراقبتی که دارند از بین می رود.

فردی که رابطه سالم دارد به عزیزان خود بسیار اهمیت می دهد، اما نه در حد ناسالم و افراطی. در نتیجه آنها خود را با توجهی که به دیگران دارند تعریف نکرده و ارزش خود را در این نمی دانند. اگر عزیزان آنها رفتارهای مخرب یا منفی از خود نشان دهند، بدون اینکه موقعیت بیشتر برای این کار مضر برای آنها فراهم کنند، به آنها کمک می کنند. آنها مراقبت و توجه می کنند، اما انجام این کار را دلیل ارزشمندی وجود خود نمی دانند. آنها برای احساس خوشبختی و شادمانی، متکی به تایید دیگران نیستند. افراد در روابط سالم، هنگامی که خودشان هستند، حالشان خوب است.

اختلالات شخصیتی و هم وابستگی در روانشناسی

 شریکان زندگی افراد مبتلا به اختلالات شخصیتی معمولا در نقش سرپرستی واقع می شوند. سالم بودن و مسئولیت پذیر بودن باعث می شود تا فرد هم وابسته احساس ارزشمندی داشته باشد. هم وابستگان، شریکان زندگی ایده آل برای افراد خودشیفته ای هستند که نیاز شدیدی به احساس خاص و مهم بودن دارند. در این گونه موارد، می توانیم هم وابستگان را به عنوان افراد هم خودشیفته در نظر بگیریم.

 افراد هم خودشیفته، برای خودشیفتگان جذاب و دوست داشتنی هستند چرا که این افراد از آنها مراقبت کرده و مطیع آنها هستند، و نیاز خودشیفتگان را بر نیاز خود مقدم می شمارند. والدین هم خودشیفته حتی ممکن است برای محافظت از فرزندان خود، ماندن در یک رابطه مخرب با فرد خودشیفته را به رفتن و ترک کردن ترجیح دهند. به تبع آن رابطه وابستگی والدین هم خودشیفته با کودکان خود بیشتر هم می شود.

سایر اختلالات شخصیتی که اغلب در بین شرکای هم وابسته مشاهده می شود، شامل اختلال کمبود توجه بیش از حد (ADHD)، اختلال وسواس فکری (OCD) و اختلال جنون دو قطبی است.

هم وابستگی در منزل

هم وابستگی در منزل

وجود خانواده های ناسالم در دنیای مدرن امروزی، تبدیل به یک امری طبیعی شده است. این خانواده ها ممکن است از بیرون بسیار خوب و کامل به نظر برسند، اما در پشت درهای بسته آنها اعتیاد، خشونت، بیماری، آسیب های روحی و جسمی است. عدم عملکرد مناسب در منزل باعث ایجاد هم وابستگی می شود.

فرزندپروری نیازمند مقدار زیادی از خودگذشتگی و در اولویت قرار دادن نیازهای کودک دارد. متاسفانه اگر مراقبت و از خودگذشتگی والدین ناسالم و مخرب باشد، می تواند منجر به هم وابستگی آنان نسبت به فرزندان شود. فرزندان والدین هم وابسته ممکن است احساس کنند که مجبورند احساسات خود را نادیده گرفته و با آن کنار بیایند. در این صورت آنها نیز خودشان هم وابستگی را یاد می گیرند.

در فیلم IT محصول سال ۲۰۱۷، مادرِ Eddie Kaspbrak فردی هم وابسته است. او تلاش می کند تا پسر خود را قانع کند که به آلرژی های خطرناک متعددی دچار است. Eddie داروهای زیادی مصرف می کند و توجه افراطی نسبت به خطرات احتمالی بیماری خود دارد. شایان ذکر است که تمامی این داروها غیر واقعی بوده و Eddie یک پسربچه سالم است.

مادر او اعتقاد دارد که این کار را برای جلوگیری از آسیب به فرزند خود انجام می دهد، اما بیننده می تواند حدس بزند که او تمایل غیرقابل کنترلی به این دارد که از جانب فرزندش تایید شده و احساس کند فرزندش به او وابسته است. نتیجه چیست؟ او با محدود کردن آزادی فرزندش و جلوگیری از قرار گرفتن  Eddie در معرض خطرات احتمالی دوران کودکی، مانع از رشد و پیشرفت او می شود.

کودکان والدین خودشیفته و هم خودشیفته با وجود بهترین تلاش هایی که فرد هم خودشیفته برای محافظت از آنها انجام می دهد، ممکن است مجبور به تحمل صدمات و بدرفتاری هایی از جانب فرد خودشیفته باشند. این موضوع باعث ایجاد یک محیط سمی در منزل شده و به سلامت روانی کودک آسیب می رساند.

این مسائل همیشه با ورود فرزند به مرحله بزرگسالی و ترک منزل از بین نمی رود. والدین هم وابسته ممکن است به روش های ناسالم موجب وابسته بودن فرزندان بزرگسال خود شوند و باعث شوند آنها احساس کنند که گیر افتاده اند، فرزندان باور کنند که مسئول سلامتی والدین خود هستند و از اینکه نمی توانند کنار آنها باشند احساس گناه داشته باشند.

اگر میزان هم وابستگی در خانواده شما به قدری باشد که به یک مسئله تبدیل شده باشد، شما و خانواده تان نیازمند بهره گیری از مشاوره تخصصی هستید. بیماری هم وابستگی در روانشناسی از طریق مشاوره های حرفه ای قابل درمان است.

سه مرحله هم وابستگی در روانشناسی

سه مرحله هم وابستگی در روانشناسی

کارشناسان برای هم وابستگی در روانشناسی سه مرحله زیر را تعریف می کنند:

مرحله اولیه

بررسی روابط هم وابستگی در روانشناسی بیان می کند که در مرحله اول افراد هم وابسته به طور ناسالم و افزایشی، نسبت به یک فرد وسواس پیدا می کنند. رفتارهای نامناسب را انکار کرده و یا آن ها را توجیه می کنند. فرد هم وابسته برای اینکه فرد مورد نظر را از خود راضی نگه دارد، بسیاری از دوستان و فعالیت های خود را کنار می گذارد.

مرحله میانی

اضطراب، احساس گناه و سرزنش خود در فرد هم وابسته افزایش می یابد. عزت نفس او کاهش می یابد؛ چرا که فرد هم وابسته دائما بیشتر و بیشتر در روابط خود خدمت ارائه می دهد اما خود چیزی دریافت نمی کند. ناامیدی، دلشکستگی و کینه در او بیشتر می شود.

فرد هم وابسته ممکن است تلاش کند تا با غر زدن، سرزنش یا عمل، عزیزان خود را تغییر دهد. آنها ممکن است درباره رفتارهای عزیزانشان به خانواده و دوستان خود دروغ بگویند. خطر افتادن در رفتارهای مخرب اعتیادآور مانند سوءمصرف مواد، نوشیدن بیش از حد الکل، غذاخوردن یا رژیم گرفتن های مضر، قمار یا خرید افراطی در آنها افزایش می یابد. علی رغم تمام اینها، رفتارهای وسواسی و هم وابستگی، وابستگی و مهربانانه آنها نیز افزایش می یابد.

مرحله نهایی

علائم هم وابستگی بر سلامت جسمی و روحی آنها تاثیر می گذارد. اختلالات مرتبط با استرس مانند بی خوابی، درد سیاتیک، سردرد، دردهای عضلانی، مشکلات گوارشی، اختلالات غذایی و بیماری های قلبی ممکن است در آنها بروز پیدا کند. اگر به اعتیاد داشته باشد، بدتر است.

عزت نفس او سقوط می کند و دیگر مراقبت و توجه به خود برایش اهمیتی ندارد. فرد هم وابسته احساس ناامیدی، عصبانیت و افسردگی کرده و در یک فضای ناامیدی بسیار دشواری قرار می گیرد. در این مرحله از هم وابستگی در روانشناسی فرد به ته دره رسیده و نیاز به کمک فوری دارد.

مهم نیست افراد هم وابسته در چه مرحله ای باشند، آنها می توانند با یک درمان حرفه ای بر هم وابستگی خود غلبه کرده و بهبود یابند.

اعتیاد و هم وابستگی در روانشناسی

اعتیاد و هم وابستگی در روانشناسی

اعتیاد و هم وابستگی در روانشناسی معمولا ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند. بسیاری از معتادان احساس تنهایی و دوست نداشته شدن می کنند، چرا که این افراد نمی توانند ارتباطات خود را نگه داشته یا با دیگران ارتباط برقرار کنند. آنها رفتارهای مخاطره آمیز از خود نشان داده و در حال دست و پنجه نرم کردن با کار خود هستند، هزینه های زیادی برای تامین اعتیاد خود مصرف می کنند و معمولا به یک حمایت عاطفی مستمر نیاز دارند.

یک شریک هم وابسته به فرد معتاد کمک می کند تا با مشکلات رفتاری، کار و پولی خود مقابله کند، او را از حمایت عاطفی نامحدودی برخوردار می کند و شرایط اعتیاد او را فراهم می کند. این شریک هم وابسته می تواند یک دوست، شریک عشقی و یا فردی از خانواده وی باشد.

حتی ممکن است فرد هم وابسته به همراه فرد معتاد درگیر سوءاستفاده از مواد نیز شود. حتی ممکن است هر دو شریک رفتارهای هم وابستگی از خود نشان دهد، اما معمولا یک فرد، معتاد و دیگری هم وابسته است و شرایط را برای او فراهم می کند. برای مطالعه بیشتر در این زمینه می توانید به مقاله هم وابستگی چگونه منجر به اعتیاد می شود در همین سایت مراجعه کنید.

رابطه اعتیاد / هم وابستگی در روانشناسی زمینه بروز مسائل بهداشت روانی مانند افسردگی و اضطراب را ایجاد می کند. بسیاری از افراد حتی از حملات شدید نیز رنج می برند، چرا که احساس پریشانی عمیقی در آنها وجود دارد.

افراد هم وابسته و معتادان که با آنها هستند در صورت داشتن مهارت های فرعی لازم برای درمان هم وابستگی، می توانند به مراکز ترک اعتیاد به الکل و مواد مخدر مراجعه کنند. درمان خصوصی، گروهی و زوجین معمولا برای تشخیص و درمان همزمان اعتیاد و هم وابستگی در روانشناسی مورد استفاده قرار می گیرد، اما باز هم نوع درمان کاملا به نیاز هر فرد بستگی دارد.

ممکن است برای درمان اختلالات روان شناختی که همزمان با هم رخ می دهند مانند افسردگی، اضطراب و PTSD، تجویز دارو صورت بگیرد. بهبودی و درمان برای زوج معتاد / هم وابسته معمولا پرهیز، آگاهی از وجود مشکلات اعتیاد و هم وابستگی، پذیرش مشکلات و کارهای لازم برای حرکت به سمت جلو و سرانجام تغییرات رفتاری را شامل می شود. این تغییرات ممکن است شامل برقراری ارتباط موثرتر، فراهم نکردن شرایط مطلوب اعتیاد و حمایت از یکدیگر به روشی سالم و دوست داشتنی باشد.

در مراکز ترک اعتیاد به الکل و مواد مخدر که امکانات و تسهیلات اضافی برای درمان هم وابستگی نیز دارند، مشاوران، روانشناسان و روان پزشکان متخصص در هر مرحله از درمان به شما کمک خواهند کرد.

چرخه را بشکنید

چرخه را بشکنید: چگونه بر هم وابستگی غلبه کنیم

اگر فردی هم وابسته هستید حتما باید به دنبال درمان خود باشید. علائم این بیماری با درمان بهبود می یابند. یک روانشناس حرفه ای به شما کمک می کند تا افکار، احساسات و رفتارهای نگران کننده را شناسایی کرده و در مورد آنها صحبت کنید. درمان دقیق هم وابستگی در روانشناسی برای هر فرد متفاوت بوده و خاص خود اوست، اما ممکن است درمان خصوصی، مشاوره گروهی، زوج درمانی یا مشاوره خانوادگی باشد.

اگر همزمان با سایر اختلالات روان شناختی مانند افسردگی، اضطراب یا آسیب های دوران کودکی درگیر باشید، احتمال دارد در کنار درمان هم وابستگی، درمان با دارو نیز برای شما در نظر گرفته شود. در طول دوره درمان، تمرکز شما از سایر افراد به سمت خودتان هدایت می شود. شخصیت و هویت فردی خود را از نو ساخته، عزت نفس خود را پرورش می دهید و احساسات، تمایلات و نیازهای خود را ابراز می کنید.

مشاور به شما کمک می کند تا به طور عینی فواید پنهان و پیامدهای منفی امتناع از روابط هم وابستگی را بررسی کنید. یاد می گیرید که چگونه روابط سالم برقرار کرده، مرزها و حدود منطقی مشخص کرده و فراهم کردن شرایط برای بروز رفتارهای نامناسب در عزیزان خود را متوقف کنید.

در نهایت، خوشبختی شما وابسته به فرد دیگری نخواهد بود. شما کاملا استعداد و توانایی استقلال و صمیمیت با یک شریک را خواهید داشت. علاقه و اهداف شخصی و انرژی خلاقانه خود برای دنبال کردن این اهداف را خواهید داشت.

هنگامی که بر هم وابستگی خود غلبه می کنید، عزت نفس شما افزایش می یابد. در پشت آن اضطراب و نیازمندی به تایید دیگران که در شما بود، نسخه قابل اعتماد و مطمئنی از خود داشته اید. با کمک مشاوره یاد می گیرید که چگونه رفتارهای مخرب در عزیزان خود را شناسایی کرده و با آنها به شیوه ای سالم و موثر برخورد کنید. همچنین قدرت فاصله گرفتن از روابط مضر و آسیب رسان را پیدا خواهید کرد.

سخن پایانی هم وابستگی در روانشناسی

سخن پایانی

امیدواریم با مطالعه مطالب این مقاله درمورد هم وابستگی در روانشناسی توانسته باشید پاسخ بسیاری از پرسش های خود را دریافت کرده باشید. مبحث هم وابستگی در روانشناسی بحثی است که برای تشخیص و درمان آن نیاز به دقت بسیار زیادی است. گاهی اوقات حتی هم وابستگی به اشتباه «عشق» تلقی می شود.

در پایان از شما دعوت می کنیم تا دیدگاه های خود را درباره این مقاله با ما در قسمت نظرات به اشتراک بگذارید. بی تردید نظرات شما، ما را در ارائه مقالات بهتر و مورد نیاز شما یاری خواهند کرد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در email

فهرست مطالب

نوشته های اخیر

فیلم آموزشی

جهت اطلاع از مطالب مفید دیگر در خبرنامه عضو شوید